هدفمند سازي، نقدينگي و تورم

تعجب مي كنم از اينكه بر خي اقتصاد خوانده ها فكر مي كنند اجراي هدفمند سازي يارانه ها حجم نقدينگي را افزايش مي دهد. حرف از عدم افزايش تورم نميزنم اما اين روشن است كه حجم پول به خاطر اجراي هدفمند سازي يارانه ها افزايش نمي يابد چون فقط تركيب نوع يارانه هايي كه دولت پرداخت مي كند تغيير مي كند حتي اگر مخارج دولت تغيير كند (با استقراض از مردم) حجم پول ثابت مي ماند. يكي از دلايلي كه ممكن است اين طرح باعث افزايش نقدينگي شود كسري بودجه اي است كه به خاطر افزايش قيمت ها اتفاق مي افتد البته به شرطي كه دولت كسري بودجه را با انتشار پول تامين كند كه اين ربطي به خود طرح ندارد، پس اجراي اين طرح به خودي خود نبايد تورم پولي ايجاد كند.

اما از چه جهت تورم ممكن است شدت گيرد؟ سه عامل ممكن است تورم را افزايش دهد:1- از آنجايي كه حجم پول ثابت است فقط نحوه توزيع آن تغيير مي كند، قيمت هاي نسبي دستخوش تغيير قرار مي گيرد و ممكن است انتظارات تورمي افزايش يابد. 2- بدليل اينكه قيمت حامل هاي انرژي به عنوان نهاده توليد واقعي مي شود هزينه توليد افزايش يافته و منحني عرضه اقتصاد به سمن بالا انتقال مي شود كه تاثيرش تورم ركودي است (از نوع تورم فشار هزينه). 3- از آنجايي كه دولت خود يكي از مهمترين مصرف كنندگان انرژي مي باشد اجراي اين قانون باعث افزايش افسارگسيخته هزينه هاي دولت مي شود و دولت براي جبران اين هزينه ها دست به گريبان كسري بودجه مي شود كه باعث افزايش تورم مي شود.

11 پاسخ

  1. البته که تورم ربطی به حذف یارانه ندارد ولی مسلما با نقدی کردن یارانه ارتباط دارد. توجه کنید که حجم زیادی از کالای (تولیدی و وارداتی با ارز مستقیم نه با ریال) دولت حالا باید با ریال توسط مردم خرید و فروش شود و دولت دارد پیش پیش و بیشتر از افزایش هزینه ها، پول در اختیار مردم میگذارد (یارانه نقدی یا شکل جدیدترش افتتاح حساب برای پرداخت پول بنزین تاکسیها یعنی وام). بنابراین نحوه عملکرد دولت در جهت افزایش نقدینگی است، در نتیجه تورم.
    اما استدلال شما هم تعجب انگیز است. نوشته اید که «یكي از دلايلي كه ممكن است اين طرح باعث افزايش نقدينگي شود كسري بودجه اي است كه به خاطر افزايش قيمت ها اتفاق مي افتد» به من بگویید این افزایش قیمت از کجا آمد؟ که باعث کسری بودجه شد؟ رابطه برعکس است.
    البته شاید منظورت خرید دولت از انرژی باشد. اگر اینطور باشد به درستی اشاره کرده ای که تورم همیشه و همه جا پدیده ای است پولی و تا حجم پول بالا نرود، تورمی ایجاد نمی شود. (کلمه انتشار را عوض کن، کانالهای زیادی برای افزایش حجم پول هست). سه دلیلی که ذکر کرده ای خوب است و موید تورم زا بودن همین طرح است. البته دلایل دیگری هم هست که ندیده ایم و البته همه آنها از کانال حجم پول دارند عمل می کنند.

    • 1- اگر منظور از پاراگراف اولتان اين است كه پرداخت نقدي يارانه ها موجب افزايش نقدينگي است اصلا چنين چيزي نيست. استدلال شما هم ظاهرا اين است كه قبلا دولت مستقيما با دلار خريد ميكرده اما الان اينطور نيست، يعني الان دولت با ريال خريد مي كند؟ شايد استدلالتان را درست متوجه نشدم. اما دولت مثلا قبلا يارانه اش را به توليد كننده نان ميداده تا نان ارزان شود اما الان مستقيما به مصرف كننده مي دهد يا قبلا به وارد كننده بنزين مي داده(كه خودش است) ولي الان به مصرف كننده مي دهد. در هر دو زمان دولت با دلار خريد ميكند.
      2- در مورد سوال دومتان هم كه در متن توضيح دادم كه دولت خود مصرف كننده انرژي است كه افزايش قيمت هاي انرژي باعث كسري بودجه ميشود. من نگفتم تورم ريشه پولي ندارد، هر تورم طرف تقاضا از پول ريشه مي گيرد.

      • بله به دلار خرید میکرده ولی این به صورت کالا به دست مردم میرسیده است. حالا همان بنزین (یک فرض اشتباه مرا بپذیر که تقریبا همان مقدار کالا مبادله شود) را مصرف کننده باید با ریال 400 تومن بخرد که در عوضش از دولت جبران نقدی میخواهد، همین بهترین بهانه را میدهد به دولت که ریال وارد حساب مردم کند. در صورتیکه پیشتر چنین مبادله ای مطرح نبود و بنابراین چنین پولی تزریق نمیشد. البته در طرف دیگر مردم همین پول را به دولت برمیگردانند در عوض خرید بنزین ولی سوال این است که آیا این پول دوباره به سیستم برمیگردد یا اینکه دولت سعی خواهد کرد از بدهی خود به بانک مرکزی بکاهد. بالا رفتن تورم در این مدت موید اولی است. به خصوص که یک اجبار «دادی ولی کمه زیادش کن» هم از سوی مردم باید متصور باشیم

      • اشتباهي كه اينجا رخ داده اين است كه تصور مي كنيد پولي كه دولت در حساب هاي بانكي براي جبران گراني قرار داده از تبديل دلار به ريال تامين مي شود در حالي كه طبق قانون دولت بايد اين پول را از درآمد ناشي از افزايش قيمت تامين كند. طبق قانون بخشي از درآمد ناشي از افزايش قيمت ها به مردم (فكر كنم 50%)، بخشي را به صنايع و بنگاه ها و بخشي به تامين اجتماعي بايد تخصيص دهد، كه تاثيري بر تورم پولي ندارد
        اما اتفاقي كه الان افتاده يعني افزايش سپرده هاي مردم اما بلوكه كردن آن چه تاثيري دارد.
        2 اتفاق محتمل است: اول اينكه بدهي دولت به بانك ها افزايش يافته باشد دوم اينكه بدهي دولت به بانك مركزي افزايش يافته باشد. در حالت اول پولي زياد نشده اما بدليل اينكه سپرده هاي بانك افزايش يافته (يعني پول در دست مردم كم شده و سپرده ها افزايش يافته باشد) موجب افزايش نقدينگي مي شود اما كم، اگر حالت دوم رخ داده باشد پايه پولي زياد شده و نقدينگي با ضريب فزاينده افزايش مي يابد.

  2. متشکرم، من استفاده بردم و با شما هم موافقم.

  3. باسلام سوالی داشتم در مورد هدفمندی یارانه ها که اگر کمکم کنید ممنون میشم، میخواستم بدونم دولت از اجرای این برنامه از لحاظ تئوری های خرد داره تقاضای اسلاتسکی را دنبال می کنه یا هیکسی یا هیچ کدوم را! یعنی هدفش اینه که مطلوبیت افراد را ثابت در نظر بگیره یا سبد کالای مصرفی را.

  4. داره قيمت را افزايش ميده و مقدار پولي را كه معادل كاهش مطلوبيت پولي به خاطر افزايش قيمت هاست به افراد پرداخت ميكنه، به اين ميگن تغييرات معادل ev ، نميدونم منظورتون از دنبال كردن تقاضا چيه، تقاضا يك منحني است كه تمايلات مصرف كننده رو نشون ميده، شايد هم منظورتون اينه كه دولت وقتي ميخواد كاهش مطلوبيت پولي را جبران كنه از كدوم تقاضا استفاده ميكنه، هم ميتونه از تقاضاي معمول براي كاهش رفاه بهره ببره و هم ميتونه از تقاضاي اسلاتسكي فقط تخمين كمي اختلاف داره

  5. سلام.مگرنه این که یارانه غیر نقدی یعنی مصرف کننده بابت بخشی از کالا یا خدمت مصرفی اش پولی پرداخت نمیکند و یارانه نقدی بدین معنی است که مصرف کننده تمام پول کلا یا خدمت مصرفی اش را پرداخت میکند ولی خودش از دولت پول میگیرد! مقدار پول پرداختی توسط دولت در این دو فرایند یکی است اما تفاوت مهم اینجاست که یارانه ی غیر نقدی به عنوان یک دارایی , قدرت نقد شوندگی بسیار پایینی دارد(چون لازمه ی آن مصرف است و هنگام مصرف هم توسط مصرف کننده به راحتی قابل تشخیص نیست) اما یارانه ی نقدی به عنوان یک دارایی , قدرت نقدشوندگی 100درصدی دارد ( تمام وظایف پول را دارد) در صورتی که اگر غیر نقدی می بود هیچکدام از این وظایف را نداشت . پس یارانه نقدی به عنوان یک ماهیت مستقل وارد « تعریف حجم پول» میشود. یعنی مطابق با فرما یش شما حجم پول طبق «تعریف اولیه» ثابت است اما به تعریف حجم پول جزء جدیدی به نام«یارانه»افزوده میشود که این جزء تمام ویژگیها و خواص سایر اجزاء تعریف پول را دارد .یا به عبارت دیگر مخارج دولت یک بار از بابت این که پولی است که توسط دولت پرداخت شده وارد حجم پول میشود یک بار به عنوان «قدرت خرید نقد شونده» .مسلما اقتصاددانان این جزء را وارد تعریف حجم پول نمیکنند چون از نظر آنان مقدار پولی که دولت پرداخت میکند (ومخلوقا تش) در تعریف حجم پول میگنجد درحالی که کنش دولت در این باب (نسبت به وقتی یارانه ی غیر نقدی میداد) دو بار خلق پول میکند که نمیتوان وجود آن و آثارش را منکر شد.

    • سلام. من نفهميدم بلاخره شما تعريف پول اقتصاددانان را قبول داريد يا يك تعريف جديدي ارائه داديد كه يارانه هم جزء آن بحساب مي ايد؟؟ بهر حال اينكه يك دارايي نقدشوندگي زيادي دارد يا ندارد يا اينكه پول چگونه خرج مي شود ربطي به حجم پول ندارد

      • سلام. چه طور نقد شوندگی دارایی ربطی به حجم پول ندارد درحالی که طبق تعریف. حجم پول مجموعه ای از داراییها با rangeنقد شوندگی معین است؟ویا چه طور چگونگی خرج پول در حجم آن بی تاثیر است در حالی که نحوه ی خرج پول خلق پول میکند؟ اگر حجم پول فقط اسکناس و مسکوک می بود حرف شما صحیح است اما همین اسکناس و مسکوکی که دولت قبلا یارانه میداد اکنون قابل تشخیص شده و شما به عنوان مصرف کننده ی یارانه میتوانید آن را پس انداز کرده و خلق پول کنید پس میتوانید حجم پول را تغییر دهید!من تعریف اقتصاد دانان را قبول دارم اصل بحث من روی خلق پول و تاثیر آن روی حجم پول است.

      • شدت نقد شوندگي يك دارايي يعني به چه راحتي مي توانيد آن را خرج كنيد، مثلا زمين يك دارايي با نقد شوندگي كم است، اسكناس 100 درصد نقد شونده است. درواقع ريشه اين نقد شوندگي به پذيرش ساير افراد به اون پول بر ميگرده، مثلا توي كتاب منكيو مثالي زده جالبه، ميگه در زندان هاي نازي سيگار به عنوان پول مطرح بود و كالاها با واحد سيگار خريدو فروش مي شد، و حتي كسايي هم كه دودي نبودن سييگار رو به عنوان پول قبول مي كردند زيرا مي دونستند بقيه هم قبول مي كنند. در مورد تعريف پول هم همينه ، ميگن همه اجزاي پول بايد مورد قبول ساير افراد باشه و 100 درصد نقد شونده. حالا من نميفهمم چه چيزي باعث شده حجم پول زياد بشه. در مورد سوال دوم هم، مگه شما نميگيد الان به مردم پول ميدن و ميرن پس انداز ميكنند و خلق پول ميشه؟ خوب قبلا هم دولت پول رو مثلا ميداده به كشاورز گندم اون ميرفته پس انداز ميكرده و خلق پول ميشده، پس فرقي نداره

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: